​हिंदू धर्मानुसार दरवर्षी आश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला छोटी दिवाळी, म्हणजेच नरक चतुर्दशी, साजरी केली जाते. यावर्षी नरक चतुर्दशी किंवा छोटी दिवाळी ३१ ऑक्टोबर २०२४ रोजी गुरुवारी आहे. या दिवशी, अशी मान्यता आहे की भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुर नावाच्या राक्षसाचा वध करून सुमारे १६,००० स्त्रियांची मुक्तता केली होती. त्यामुळे या दिवशी लोक आनंदोत्सव साजरा करण्यासाठी घराघरात दीप प्रज्वलन करतात. याचप्रमाणे, यमदेवाची पूजा करून त्यांच्या कृपेची प्रार्थना केली जाते, जेणेकरून कुटुंबाच्या कल्याणाला वरदान मिळेल.

नरक चतुर्दशीची शुभ वेळ:

चतुर्दशी तिथी ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी दुपारी १:१६ वाजता प्रारंभ होईल आणि ३१ ऑक्टोबर २०२४ रोजी दुपारी ३:५२ वाजता समाप्त होईल. उदया तिथीनुसार, ३१ ऑक्टोबर रोजी छोटी दिवाळी म्हणून नरक चतुर्दशी साजरी केली जाईल.

नरक चतुर्दशीचे महत्त्व:

नरक चतुर्दशीला छोटी दिवाळी म्हणूनही ओळखले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, नरक चतुर्दशीचे व्रत धारण केल्याने व्यक्तीची सर्व पापे नष्ट होतात. या दिवशी उपवास ठेवला जातो, जो संध्याकाळी सोडला जातो. तसेच, अभ्यंग स्नानाचा विशेष मुहूर्त ठेवण्यात आला आहे.

अभ्यंग स्नान मुहूर्त:

५:२० ते ६:३२, कालावधी - १ तास १३ मिनिटे

काली चौदस पूजा:

काली चौदसच्या दिवशी देवी कालीची पूजा केली जाते. पूजेपूर्वी अभ्यंग स्नान करणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, कारण यामुळे सर्व प्रकारच्या त्रासांपासून मुक्ती मिळते, अशी धारणा आहे. स्नानानंतर अत्तर लावून लाल कपड्याचा चौरंग पसरवून त्यावर काली देवीची मूर्ती किंवा चित्र ठेवावे. त्यानंतर, दिवा लावून फळे, फुले, कुंकू, हळद, कापूर, नारळ आणि नैवेद्य अर्पण करावे. या पूजेचे पठण केल्याने विशेष आशीर्वाद प्राप्त होतो.

नरक चतुर्दशी दिवशी दिवे प्रज्वलन:

या दिवशी १४ दिवे लावण्याची प्रथा आहे. घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावून वातावरण पवित्र केले जाते.

नरक चतुर्दशीला काय करू नये:

या दिवशी यमराजाची पूजा केली जाते, त्यामुळे कोणत्याही जीवाची हत्या करू नये. तसेच घराच्या दक्षिण दिशेला अस्वच्छ ठेवणे टाळावे, कारण असे केल्याने अशुभ परिणाम होऊ शकतो.

नरक चतुर्दशीला कोणाची पूजा केली जाते:

या दिवशी भगवान श्रीकृष्ण, यमराज, आणि लक्ष्मी देवी यांची पूजा केली जाते. अमावस्या दिवशी मुख्य दिवाळी साजरी केली जाते, ज्यामुळे लक्ष्मीची कृपा प्राप्त होते आणि जीवनात सुख-समृद्धी नांदते.